Çocuğum Neden Sürekli Soru Soruyor? Çocuklarda Merak Duygusunu Destekleme Rehberi

“Bu ne?”

“Bu neden böyle?”

“Bulutlar neden hareket ediyor?”

“Kar yağınca neden her yer beyaz oluyor?”

“Ben büyüyünce ne olacağım?”

Çocuğunuzun peş peşe sorular sorduğu günlerden birini mutlaka yaşamışsınızdır.

Bazen aynı soruya defalarca cevap vermek yorucu olabilir. Özellikle günün sonunda yetişkinin sabrı azaldığında, çocuğun bitmek bilmeyen soruları bir süre sonra “yine başladı” duygusu oluşturabilir.

Fakat burada durup başka bir açıdan bakmak gerekiyor.

Çocuk soru soruyorsa, aslında dünyayı anlamaya çalışıyordur.

Henüz cevabını bilmediği bir şeyle karşılaşmış ve zihninde bir bağlantı kurmaya çalışıyordur.

Bu nedenle okul öncesi dönemde sürekli soru soran bir çocuğu yalnızca “çok konuşuyor” şeklinde değerlendirmek yerine, merak eden ve öğrenmeye çalışan bir çocuk olarak görmek gerekir.

Çocuklar Neden Bu Kadar Çok Soru Sorar?

Çocukların dünyaya ilişkin bilgileri yetişkinlere göre sınırlıdır.

Bizim için sıradan olan birçok olay onlar için yeni ve ilginçtir.

Yağmurun yağması…

Bir arabanın neden hareket ettiği…

Ayın neden bazen farklı göründüğü…

Bir insanın neden ağladığı…

Bunların her biri çocuk için keşfedilecek yeni bir bilgidir.

Çocuk bu bilgileri kendi zihninde anlamlandırmaya çalışırken soru sorar.

Aslında “Neden?” sorusu çoğu zaman yalnızca bir cevap arayışı değildir.

Bir düşünme sürecinin başlangıcıdır.

Her Sorunun Cevabını Hemen Vermek Gerekir mi?

Hayır.

Hatta bazı durumlarda çocuğun sorusuna hemen cevap vermemek daha öğretici olabilir.

Çocuk:

“Bu kuş neden uçuyor?”

diye sorduğunda doğrudan uzun bir açıklama yapmak yerine:

“Sence neden uçuyor olabilir?”

diye sorabilirsiniz.

Böylece çocuk hazır bilgiyi almak yerine kendi düşüncesini oluşturmaya çalışır.

Daha sonra:

“Başka bir fikrin var mı?”

diye sorabilirsiniz.

Bu yaklaşım çocuğun merakını yalnızca cevaplarla değil, düşünmeyle de besler.

“Bilmiyorum” Demekten Korkmayın

Anne babaların her sorunun cevabını bilmesi mümkün değildir.

Çocuğunuz size cevaplayamadığınız bir soru sorduğunda:

“Bilmiyorum.”

demek kötü bir şey değildir.

Hatta bunun arkasından:

“İstersen birlikte öğrenelim.”

demek çok daha değerlidir.

Çocuk böylece önemli bir şey öğrenir:

Bir şeyi bilmemek, öğrenemeyeceğimiz anlamına gelmez.

Bu düşünce, yaşam boyu öğrenmenin temelini oluşturur.

Çocuğun Sorularını Küçümsemeyin

Bazen yetişkinlere çok basit gelen sorular çocuk için oldukça önemlidir.

“Deniz neden mavi?”

“Karıncalar nerede yaşıyor?”

“İnsanlar neden yaşlanıyor?”

“Gece neden oluyor?”

Bu sorulara:

“Büyüyünce öğrenirsin.”

veya

“Bunları düşünme.”

demek çocuğun merakını zamanla azaltabilir.

Elbette her soruya uzun bir ders anlatmak gerekmiyor.

Bazen tek bir cümle yeterlidir.

Bazen ise birlikte araştırmak daha güzel bir öğrenme deneyimine dönüşebilir.

Merakı Beslemek İçin Evde Neler Yapılabilir?

Çocuğun merakını desteklemek için özel eğitim materyallerine her zaman ihtiyaç yoktur.

Günlük hayatın kendisi büyük bir öğrenme alanıdır.

Birlikte yemek hazırlarken:

“Sence su neden kaynıyor?”

diyebilirsiniz.

Parkta yürürken:

“Bu ağacın yaprakları neden diğerinden farklı olabilir?”

diye sorabilirsiniz.

Yağmur yağarken:

“Sence yağmurdan sonra yerdeki su nereye gidiyor?”

diye konuşabilirsiniz.

Buradaki amaç doğru cevabı hemen vermek değil, çocuğun çevresine dikkatle bakmasını sağlamaktır.

Her Şeyi Öğretmeye Çalışmayın

Çocukların merakını desteklemek ile sürekli öğretmeye çalışmak arasında önemli bir fark vardır.

Bazen çocuk sadece oyun oynamak ister.

Bazen bir taşı eline alıp onunla uğraşır.

Bazen aynı kitabı tekrar tekrar okumak ister.

Her anı bir eğitim fırsatına çevirmeye çalışmak, çocuğun doğal keşif sürecini baskılayabilir.

Çocuğa keşfetmesi için alan bırakmak da eğitimin bir parçasıdır.

Merakın Yanında Sabır da Gelişir

Bir sorunun cevabını hemen bulamamak çocuk için aslında değerli bir deneyimdir.

Bir yapbozun parçasını bulamamak…

Bir oyuncağın nasıl çalıştığını anlayamamak…

Bir bitkinin neden büyümediğini merak etmek…

Bütün bunlar çocuğa belirsizlikle baş etmeyi öğretir.

Çocuk her sorunun cevabının anında bulunamayacağını öğrenir.

Ve zamanla araştırmayı, denemeyi ve beklemeyi öğrenir.

Merak Eden Çocuk Her Zaman Sessiz Bir Çocuk Değildir

Bazen yetişkinler “uslu çocuk” ile “iyi öğrenen çocuk” kavramlarını birbirine karıştırabilir.

Oysa merak eden çocuk daha fazla soru sorabilir.

Bir şeyi tekrar tekrar denemek isteyebilir.

Sürekli nedenini öğrenmeye çalışabilir.

Bazen yetişkinin planını bile bozabilir.

Bu davranışların hepsini yalnızca kontrol edilmesi gereken davranışlar olarak görmek yerine, altında hangi ihtiyacın olduğunu anlamaya çalışmak gerekir.

Çünkü merak, doğru yönlendirildiğinde güçlü bir öğrenme motivasyonuna dönüşebilir.